فصل پنجم داروى تحليل‌برندهء مادهء درد در دندان مضمضه‌هايى هست كه بايد مدتى زياد در دهان نگه‌دارند ، مانند سركه كه پوست انداختنى مار را در آن پزند . سركه كه حنظل در آن پزند ، بسيار نافع است . اگر سردى آشكار است ، شراب يا زنجفيل بيابانى ، يا عاقرقرحا ، يا صمغ انگدان با خردل ، پوست كبر ، پوست درخت صنوبر ، پونه ، برگ چنار ، گل اربه و پوستهء آن با سركه يا اب ، برگ غار ، شلمك ، علاج آن است . ساقه‌هاى سير با عاقرقرحا ، سركه و كندس ، عاقرقرحا و ثمر گز در سركه ، مرزنگوش خشك ، بيخ سيماهنگ يا افشره‌اش در سركه ، سيماهنگ و اسپند پخته در سركه ، كبيكهء پخته در سركه ، هم بسيار خوبند . براى درد همراه تپش : آب‌پز مازوج نارسيده با سركه ، تاج‌ريزى و سركه ، بنگ با سركه پخته ، شاخ بز نر كوهى سوخته و با سركهء پياز دشتى پخته ، يا ساييده‌اش با اسكنجبين مخلوط شده ، علاج است . غرغره‌ها هم همانند مضمضه‌هاست كه ذكر شد . و يكى از اينها : مويزك و سير در آب بجوشد و غرغره كنند و دهان را باز نگه دارند تا لعاب زياد بريزد . جويدنيها را نيز از داروهاى نامبرده و امثال آنها درست كنند . مثلا پونهء وحشى و عاقرقرحا و فلفل سفيد و مرّ ، با مويز عجين شود و قرصهاى گرد و مدور به اندازهء فندق بسازند و بجاوند . پاشيدنيها ، ليسيدنيها ، خيس كردنيها ، ضمادهايى از داروهاى تحليل‌برنده را با چيزهايى كه قوام دارند مانند عسل ، قطران يا چيزى از آن را در آب حل كنند . يا با آب عجين كنند ، يا كلم را با فيلزهره بر دندان مالند . خردل ساييده بر بيخ دندان گذارند تپش را از بين مىبرد . دانهء ميان هستهء شفتالو ، با نيم آن فلفل با قطران معجون شود و بر دندان مالند يا بچسبانند . يا تنها دندان را با ترياق ، يا صمغ انگدان تنها يا « شجرنيا » يا « اراسطخان » ( ارسطيفان - نسخه ) « سورطخان » ( سورطيخان - نسخه ) يا سياه دانهء ساييده با روغن زيتون بيندايند . مرّ ، فلفل ، عاقرقرحا ، مويزك ، زنجفيل هريك يك جزء ، بورك ارمنى يك جزء و نيم باهم خرد شوند و بر دندان و لثه مالند ، بسيار مفيد است . داروهاى ضماد كه از خارج بر آرواره گذارند ، مانند : خطمى ، بابونه ، شبت ، شنبليله ، بزر كتان با آب‌پز شبيت و روغن شبيت . جالينوس پنداشته است كه اگر زهرهء « سام‌ابرص » را بر دندان گذارند درد فورا تسكين يابد . كمادهايى هست كه بر خارج گذارند و بايد دو ساعت قبل از غذا يا چهار ساعت بعد از غذا گذارند ، كماد در حالى لازم است كه درد شديد باشد . كماد نمك و گاورس با روغن زيتون گرم يا با شمع گداخته باشد . كماد بعد از كماد بگذارند تا ماده را به سوى خود كشد . هرگاه آرواره ورم كرد ، درد تسكين يابد ، به‌ويژه اگر دندان را وسيلهء روغن جوشان بر آتش داغ گذارند .